وبلاگ

شهریور 24, 1399

طراحی سازه، تأسیسات مکانیکی و برقی

 

  همان طور که گفته شد، می توان گفت قدم اول در طراحی یک بنا، طراحی معماری آن است بدست یک معمار خوش ذوق و باسواد. فارغ از حاشیه های تحصیلی و گرفتن مدارک مختلف، معمار خوب معماری است که  در چهار زمینه معماری، سازه، تاسیسات مکانیکی و برقی حداقل شناخت کافی را داشته باشد تا در اولین قدم طرحی متناسب ارائه دهد و بعد متخصصین هر یک از چهار رشته فوق (که یکی از آنها در زمینه معماری خودش است) بر اساس آن طرح مادر به طراحی قسمت های مختلف معماری، سازه، تاسیسات مکانیکی و برق بپردازند.


طراحی سازه
در ساخت یک بنا وابسته به کاربری آن، احتیاج است جهت بهره برداری بارهایی تحمل شوند. بارهای مورد نظر شامل بارثقلی شامل مرده و زنده و بارهای جانبی شامل بار زلزله و بار باد می باشد. پس از شناخت بار باید یک سیستم سازه ای جهت استقامت در برابر بارهای وارده در نظر گرفته شود. یک مهندس سازه خوش ذوق باید مفهوم سازه و مهندسی سازه را بداند و بر اساس آن سیستم سازه ای مناسب ارائه نماید به نحوی که هم موضوعات زیباشناختی طرح را در نظر گرفته باشد و هم استقامت لازم را در برابر بارهای پیش بینی شده  فراهم نماید. در فرایند این طراحی همواره باید دقت نماید که هزینه اقتصادی طرح بهینه شود.
برای مثلا اگر قرار باشد سازه ای طراحی شود که چندین برابر بار وارده بار تحمل کند، این موضوع اسراف در مصالح، هزنیه و زمان ساخت است و نمی توان گفت یک مهندس سازه آن را طرح نموده است. در واقع در این پروژه ضریب جهت در نظر گرفته شده است تا ضریب اطمینان. پس از انتخاب نوع مصالح و سیستم سازه با توجه به اهدافی که مهندس معمار در طراحی در نظر گرفته است به طراحی با جزئیات سازه پرداخته می شود و نقشه های اجرایی ارائه می شود. این طراحی ها می توانند شامل طراحی سازه فولادی، طراحی سازه بتنی، طراح سازه کابلی، طراحی سازه خرپایی و ... باشند.

طراحی تاسیسات
طراحی تاسیسات ساختمان به دو بخش تقسیم می گردد که آیتم اول طراحی تاسیسات الکتریکی ساختمان شامل: طراحی نقشه های نورپردازی، طراحی سیستم روشنایی، سیستم ارتینگ ساختمان، جانمایی کلیه وسایل الکتریکی ساختمان و تابلوهای برق، سیم کشی و راه اندازی تلفن و آسانسور همینطور منابع تغذیه، اجرای شبکه و ... می باشد.
با داشتن نقشه طراحی تاسیسات در ابتدای امر کار برای سایر آیتم های معماری راحت تر پیش خواهد رفت چون گستردگی تاسیسات در همه قسمت های معماری به چشم می خورد برای نمونه در طراحی نمای ساختمان باید سیم کشی های برق و روشنایی سردر و چراغ های دیواری برای نورپردازی در معماری از قبل دیده شود یا مثلا در داکت ها و رایزر تاسیسات هم همین منوال در پیش است. وقتی نقشه تاسیسات را داشته باشیم جانمایی داکت در طراحلی داخلی دیوار ها از قبل جانمایی خواهد شد. از این رو با داشتن نقشه تاسیسات الکتریکی و مکانیکی امکان مغایرت و اشتباه در اجرای ساختمان بسیار پایین می آید.
بخش دیگر مبحث طراحی تاسیسات ساختمان مربوط می شود به طراحی تاسیسات مکانیکی ساختمان که به طور کلی شامل: تاسیسات سرمایشی و گرمایشی، تاسیسات مربوط به فاضلاب و آب، تاسیسات استخر و سونا و جکوزی، تاسیسات آتشنشانی و اطفای حریق و ... و در حالت جزئی تر شامل: طراحی سیستم تهویه، طراحی سیستم فاضلاب، سیستم سرمایش و گرمایش، لوله کشی ساختمان، طراحی داکت ها و رایزرها و ... می باشد.
مبحث طراحی تاسیسات ساختمان بکی از پیچیده ترین و مهم ترین مباحث مربوط به طراحی معماری ساختمان می باشد چرا که تاسیسات ساختمان برخلاف بسیاری از بخش های طراحی ساختمان در دسترس نبوده و درصورت طراحی تاسیسات به صورت اشتباه اساسِ طراحی کلی بنا تحت الشعاع قرارگرفته و هزینه های بسیار هنگفتی را پیش روی مالک بنا خواهد گذاشت.
خسارت ها و مشکلاتی که ممکن است در طراحی تاسیسات ساختمان رخ دهد اولا مربوط به نوع طراحی تاسیسات و دوم عدم رعایت استانداردها و الزامات قانونی موجود در انتخاب سیستم تاسیساتی ساختمان می باشد. دومین مشکل در حوزه طراحی تاسیسات ساختمان مربوط به نگهداری و ایمنی تاسیسات با بازدید های مشخص زمانی به ویژه در ابتدای فصول سرد و گرم سال و سرویس کردن به موقع موتورخانه ها و ...  همچنین نصب غیراصولی تاسیسات ساختمان می باشد. لذا بسیار اهمیت دارد که در طراحی تاسیسات ساختمان اعم از دو بخش تاسیساتی یعنی طراحی تاسیسات الکتریکی که بر کار های الکتریکی مانند روشنایی و تامین برق نظارت دارد و همچنین طراحی تاسیسات مکانیکی که شرح جزئیات آن ذکر شد از مهندسین باتجربه در زمینه طراحی تاسیسات ساختمان بهره ببریم و حتما رعایت الزامات و استانداردهای تدوین شده در طراحی تاسیسات را درنظر بگیریم و در انتها در مبحث نگهداری و نصب تاسیسات الکتریکی ساختمان و همچنین نگهداری و نصب تاسیسات مکانیکی  از شرکت های معتبر در این زمینه بهره گیریم.
عمده ترین مشکل در تاسیسات الکتریکی چه در بخش طراحی و چه در اجرا عدم استفاده از مهندسین مجرب تاسیسات و ارائه نقشه های نهایی کار هست به این علت که در مراحل اولیه کار، نقشه های درخواستی برای صدور جواز ساختمان نیاز به دقت بالایی ندارد، برخی همین نقشه های اولیه تاسیسات را تا انتهای کار اجرا می کنند که عملا گرفتاری های جدی در زمینه نظارت و همینطور در متراژ بالای 2000 متر بحث نظام مهندسی را نیز در پی دارد. ایراد دیگری که تاسیسات مکانیکی ساختمان تلاش دارد در این زمینه راهگشا باشد مصرف بیش از حد انرژی است که به عوامل متعددی مثل درز های پرت انرژی در بنای تکمیل شده و یا مربوط به نصب و نگهداری غیراصولی از تاسیسات ساختمان که شامل زمان نصب و پس از نصب (سرویس های دوره ای) هم می گردد و همچنین استفاده از طراحی تاسیسات غیراصولی و استفاده از برندهای غیرمعتبر در این زمینه می باشد.